Từ chuyển đổi xanh đến thay đổi trong vai trò của phụ nữ trong chuỗi giá trị lúa gạo

Nhận thức được điều đó, Dự án Chuyển đổi Chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững ở Đồng bằng sông Cửu Long (TRVC) đã lồng ghép bình đẳng giới và hòa nhập xã hội (GEDSI) vào các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp và nông dân. Thông qua các khóa tập huấn, hoạt động nâng cao năng lực và đồng hành cùng doanh nghiệp, dự án hướng tới mục tiêu không chỉ tạo ra những hạt gạo phát thải thấp mà còn góp phần xây dựng một chuỗi giá trị lúa gạo công bằng, bao trùm và bền vững hơn.

Bà Trần Ngọc Châu và cán bộ Angimex-Kitoku tham gia tập huấn GEDSI. Ảnh: TRVC

Từ đó, bà trở thành người tích cực thúc đẩy việc lồng ghép các nguyên tắc GEDSI vào hoạt động của doanh nghiệp, từng bước chuyển hóa những kiến thức tiếp nhận từ dự án thành những thay đổi cụ thể trong thực tiễn.

Không chỉ dừng lại ở việc thay đổi chính sách, bà Châu thường xuyên trực tiếp xuống đồng ruộng để gặp gỡ nông dân, lắng nghe những khó khăn trong quá trình chuyển đổi sang canh tác lúa giảm phát thải và khuyến khích phụ nữ tham gia nhiều hơn vào các hoạt động của chuỗi giá trị. Theo bà, chuyển đổi xanh chỉ thực sự thành công khi người nông dân, đặc biệt là phụ nữ, được trao cơ hội tham gia và hưởng lợi từ quá trình đó.

Bên cạnh đó, AKJ cũng quan tâm hơn đến việc tạo cơ hội tham gia cho các nhóm dễ bị tổn thương, trong đó có người khuyết tật, thông qua những công việc phù hợp trong chuỗi giá trị. Doanh nghiệp đồng thời chú trọng hơn đến việc bảo đảm quyền lợi của người nông dân tham gia mô hình. Khi nhận được phần thưởng từ Dự án TRVC, công ty đã quyết định dành toàn bộ khoản hỗ trợ này để trao lại cho nông dân như một sự ghi nhận đối với những nỗ lực chuyển đổi sang sản xuất lúa phát thải thấp.

1. Tỷ lệ phụ nữ trực tiếp đứng tên trong các hợp đồng liên kết sản xuất với doanh nghiệp đã tăng từ 10% trong vụ đầu tiên lên 35% trong vụ tiếp theo – mức cao nhất trong số các doanh nghiệp tham gia Dự án TRVC. Kết quả này không chỉ phản ánh sự gia tăng về số lượng phụ nữ tham gia mà còn cho thấy sự thay đổi trong vai trò của họ trong sản xuất nông nghiệp. Việc trực tiếp đứng tên trên các hợp đồng liên kết giúp phụ nữ có thêm tiếng nói trong các quyết định kinh tế của gia đình và tiếp cận nhiều hơn với các cơ hội phát triển từ chuỗi giá trị lúa gạo.
2. Bản thân bà Trần Ngọc Châu cũng là một minh chứng cho những thay đổi mà Dự án TRVC góp phần tạo ra. Từ những kiến thức tiếp nhận qua dự án, bà đã chủ động thúc đẩy nhiều sáng kiến mới nhằm duy trì hành trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp. Một trong số đó là việc đề xuất và nhận được sự hỗ trợ từ đối tác Nhật Bản để thí điểm xử lý rơm rạ bằng chế phẩm sinh học thay cho đốt đồng trên diện tích từ 50–100 ha, hướng tới giảm phát thải và chuẩn bị cho giai đoạn sau khi dự án kết thúc.
3. Các kết quả đạt được trong quá trình tham gia Dự án TRVC cũng góp phần giúp AKJ đáp ứng các yêu cầu về phát triển bền vững của các tổ chức tài chính quốc tế. Các dữ liệu và kết quả từ dự án đã hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chí của Ngân hàng MUFG. AKJ tự hào trở thành doanh nghiệp đầu tiên tại Việt Nam nhận được khoản vay liên kết bền vững trong lĩnh vực nông nghiệp từ tổ chức tài chính này.
4. Những thay đổi về năng lực và tư duy lãnh đạo cũng được ghi nhận ở cấp độ quốc tế. Sau quá trình đồng hành cùng Dự án TRVC và trực tiếp thúc đẩy các thực hành phát triển bền vững tại AKJ, bà Châu được công ty mẹ Kitoku-Shinryo tại Nhật Bản mời chia sẻ với nhân viên về các tiêu chí bền vững trong xuất khẩu gạo và kinh nghiệm triển khai phát triển bền vững trong chuỗi giá trị lúa gạo.

1. Từ những thay đổi ban đầu trong tư duy đến các kết quả có thể đo lường được, câu chuyện tại AKJ cho thấy chuyển đổi xanh sẽ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng với sự tham gia công bằng của mọi đối tượng trong chuỗi giá trị. Đó cũng chính là thông điệp mà Dự án TRVC đang hướng tới: không chỉ tạo ra những hạt gạo phát thải thấp mà còn góp phần xây dựng một ngành lúa gạo bao trùm, bền vững và không để ai bị bỏ lại phía sau.